‘Painsplaining’

10 Dingen die mensen tegen je zeggen (En waarom ze het mis hebben)

1. “Chronische pijn zit tussen je oren.”

Waarom dit zo irritant is: Het suggereert dat je pijn verzonnen is, alsof je het je maar inbeeldt.

De feiten: Chronische pijn gaat gepaard met meetbare veranderingen in hersenen en zenuwstelsel - centrale sensitisatie maakt dat normale prikkels als pijnlijk worden ervaren. Het is geen verbeelding, het is neurologie..

2. “Je moet gewoon meer sporten.”

Waarom dit zo irritant is: Alsof je daar zelf nog niet aan gedacht hebt. En alsof het zo simpel is.

De feiten: Beweging helpt vaak, maar niet iedereen kan zomaar intensiever sporten. Onjuiste en te snelle belasting kan klachten verergeren. Geprotocolleerde, geleidelijke oefenprogramma's (graded activity) zijn bewezen effectiever - het gaat om hoe je beweegt, niet hoeveel.

3. “Als de scans niets laten zien, is er niets aan de hand.”

Waarom dit zo irritant is: Het ontkent je ervaring en suggereert dat artsen die niets vinden, gelijk hebben dat jij het probleem bent.

De feiten: Veel vormen van chronische pijn zijn niet zichtbaar op MRI of röntgen. Sterker nog: veel mensen met ernstige afwijkingen op scans hebben helemaal geen pijn, en andersom. De scan vertelt niet het hele verhaal.

4. “Pijnmedicatie lost het probleem op. Niemand hoeft meer pijn te lijden in 2025”

Waarom dit zo irritant is: Het suggereert dat je gewoon niet de juiste pil hebt gevonden, of dat je dokter incompetent is.

De feiten: Medicatie kan symptomen verlichten, maar geneest meestal de onderliggende processen niet. Soms is het zelfs contraproductief - zoals bij opioid-induced hyperalgesia, waarbij pijnstillers je juist gevoeliger maken voor pijn.

5. “Pijn komt door slijtage, dus het wordt alleen maar erger.”

Waarom dit zo irritant is: Het neemt alle hoop weg en veroordeelt je tot een toekomst van toenemende ellende.

De feiten: Slijtage (artrose) correleert verrassend slecht met pijnklachten. Veel mensen met ernstige artrose op de foto hebben weinig pijn, en andersom. Radiologische slijtage voorspelt nauwelijks hoeveel pijn je hebt. De relatie tussen wat je op de foto ziet en wat je voelt is zwak."

6. “Als je positief denkt, heb je minder pijn.”

Waarom dit zo irritant is: Het legt de schuld bij jou, alsof je kiest voor pijn door niet positief genoeg te zijn.

De feiten: Mindset kan invloed hebben op hoe je omgaat met pijn, maar louter positief denken zonder concrete gedragsverandering geneest geen chronische pijn.”

Deze positief-denken uitspraak komt regelrecht uit wat Karin Spaink "de oren-maffia" noemt - mensen die elk probleem psychologiseren en de verantwoordelijkheid bij de patiënt leggen.

-De oren-maffia: Term van journalist Karin Spaink voor mensen die elke lichamelijke klacht afdoen met "het zit tussen je oren" - een manier om patiënten te diskwalificeren en medische problemen te minimaliseren.

7. “Chronische pijn betekent dat er nog steeds een beschadiging is.”

Waarom dit zo irritant is: Het houdt je in een paniekstand, constant op zoek naar "wat er kapot is".

De feiten: Bij chronische pijn zijn de pijnzenuwen en het centrale zenuwstelsel vaak overgevoelig geraakt, ook als het oorspronkelijke letsel allang genezen is. Het alarmsysteem is ontregeld - dat is het probleem, niet de vermeende schade.

8. “Je moet rust houden tot de pijn weg is.”

Waarom dit zo irritant is: Het klinkt logisch en zorgzaam, maar houdt je gevangen in inactiviteit.

De feiten: Langdurige rust zorgt juist vaak voor afname van conditie, spierkracht en pijndrempel. Het resultaat: meer pijn. "Geleidelijke en gecontroleerde activiteit is doorgaans beter. Een tijdelijke toename van pijn bij opbouwen is normaal - het alarmsysteem moet recalibreren. Dat is anders dan scherpe, acute pijn die wijst op nieuwe schade."

9. “Het zit in je genen, je kunt er niks aan doen.”

Waarom dit zo irritant is: Het neemt elke controle en invloed af - je bent machteloos geboren.

De feiten: Genetica speelt een rol in pijngevoeligheid, maar levenstijl, stressregulatie, slaap, voeding en beweging beïnvloeden je pijnervaring sterk. Er is enorme plasticiteit - je kunt wél invloed uitoefenen, ook met genetische aanleg.

10. “Iedereen met dezelfde aandoening voelt ongeveer dezelfde pijn.”

Waarom dit zo irritant is: Het ontkent dat jouw ervaring uniek is en suggereert dat je overdrijft als het bij jou "erger" is.

De feiten: Pijn is sterk individueel bepaald. Factoren zoals voeding, slaap, stress, trauma, neurobiologie, hormonen en eerdere ervaringen beïnvloeden allemaal hoe jij pijn ervaart. Twee mensen met exact dezelfde diagnose kunnen totaal verschillende pijnbeelden hebben.